Trả lời nhanh: Gàu thông thường không lây. Gàu xuất hiện do phản ứng của chính da đầu mỗi người với bã nhờn và nấm men Malassezia, loại nấm men vốn sống tự nhiên trên da đầu hầu hết người trưởng thành. Dùng chung lược, gối hay mũ không làm bạn bị gàu. Tuy vậy, nấm tóc và chấy trông giống gàu lại có thể lây, nên mỗi người vẫn nên dùng đồ riêng.
Thấy vảy trắng rơi trên vai người thân, nhiều người lo dùng chung lược hay nằm chung gối sẽ bị gàu theo. Có người còn ngại ngồi gần đồng nghiệp có gàu. Thực tế, gàu không phải bệnh truyền nhiễm. Điều đáng để ý hơn là phân biệt gàu với vài tình trạng trông giống gàu nhưng có thể lây.

Gàu có lây không?
Gàu không lây từ người này sang người khác. Đây là điểm các nguồn y khoa như NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh) và Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD) đều thống nhất.
Gàu là tình trạng lớp da ngoài cùng của da đầu bong nhanh hơn bình thường, tạo thành vảy trắng hoặc vàng nhạt. Một yếu tố quan trọng là nấm men Malassezia. Loại nấm men này có sẵn trên da đầu của gần như mọi người trưởng thành và dùng bã nhờn làm nguồn dinh dưỡng. Ở người có làn da nhạy cảm với các chất Malassezia sinh ra, da đầu phản ứng bằng cách bong vảy nhiều hơn.
Vì Malassezia vốn đã có trên da đầu bạn, việc tiếp xúc với tóc người khác không “truyền” thêm gàu. Gàu nhiều hay ít phụ thuộc vào cơ địa và tình trạng da đầu của chính bạn, ví dụ:
- Da đầu tiết nhiều bã nhờn hoặc ngược lại quá khô.
- Thời tiết hanh khô, lạnh, hoặc nóng ẩm, đổ nhiều mồ hôi.
- Căng thẳng, thiếu ngủ.
- Dầu gội, bọt hoặc sản phẩm tạo kiểu chưa được xả sạch, bám lại trên da đầu.
- Da đầu kích ứng với một số sản phẩm tạo kiểu, thuốc nhuộm.
Bạn có thể đọc thêm về loại nấm men này trong bài Nấm Malassezia trên da đầu là gì?
Vì sao nhiều người trong một nhà cùng bị gàu?
Cả nhà cùng có gàu thường vì sống chung một điều kiện, không phải vì lây cho nhau. Những người trong gia đình thường:
- Có cơ địa da giống nhau, ví dụ cùng có làn da dầu.
- Sống cùng một khí hậu, cùng phòng máy lạnh khô hoặc cùng chịu nắng nóng.
- Dùng chung một loại dầu gội, có khi không hợp với da đầu của tất cả mọi người.
- Có thói quen giống nhau: gội đầu tối rồi đi ngủ khi tóc còn ướt, đội mũ bảo hiểm lâu.
Nếu cả nhà cùng có vảy trên da đầu, hãy để ý xem vảy có đi kèm dấu hiệu khác không. Ở trẻ nhỏ, vảy kèm rụng tóc thành mảng hoặc trứng bám chặt vào sợi tóc là lúc cần nghĩ tới nấm tóc hoặc chấy, không chỉ là gàu.
Dùng chung lược, gối, mũ có bị lây gàu không?
Dùng chung lược, gối, mũ hay khăn không làm bạn bị gàu. Vảy gàu rơi sang đồ dùng chỉ là da chết, không chứa “mầm gàu” để bám sang người khác.
Dù vậy, mỗi người vẫn nên có lược, khăn, mũ riêng. Lý do là một số tình trạng trông giống gàu có thể lây qua đồ dùng chung:
- Nấm tóc (tinea capitis): do nấm da gây ra, khác với nấm men Malassezia. Theo NHS, nấm da có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp, qua đồ dùng chung như lược, khăn, ga gối, và từ thú cưng.
- Chấy: lây chủ yếu khi hai đầu chạm nhau, ví dụ trẻ chơi gần nhau ở trường.
Giặt vỏ gối, khăn tắm định kỳ và để lược khô thoáng là thói quen sạch sẽ nên có, dù bạn có gàu hay không.
Tình trạng nào trông giống gàu nhưng có thể lây?
Nấm tóc và chấy là hai tình trạng hay bị nhầm với gàu và có thể lây. Viêm da tiết bã, vảy nến da đầu và gàu ống cũng tạo vảy trắng nhưng không lây. Bảng dưới giúp bạn nhận biết sơ bộ:
| Tình trạng | Có lây không? | Dấu hiệu gợi ý |
|---|---|---|
| Gàu | Không lây | Vảy nhỏ trắng, rải rác, phủi là rơi. |
| Viêm da tiết bã | Không lây | Vảy vàng, nhờn, da đỏ, có thể ở chân mày, cánh mũi. |
| Vảy nến da đầu | Không lây | Mảng vảy dày, trắng bạc, ranh giới rõ. |
| Gàu ống | Không lây | Ống trắng bao quanh sợi tóc, tuốt trượt dọc sợi được. |
| Nấm tóc | Có thể lây | Mảng vảy tròn, tóc gãy hoặc rụng thành mảng, hay gặp ở trẻ. |
| Chấy và trứng chấy | Có thể lây | Trứng bám chặt gần chân tóc, khó gỡ, thấy chấy di chuyển. |

Cách phân biệt nhanh vảy gàu và trứng chấy: vảy gàu nằm rời trên da đầu hoặc tóc, phủi nhẹ là rơi. Trứng chấy dính chặt vào sợi tóc, gần chân tóc, phải dùng móng tay hoặc lược bí mới tuốt ra được. Gàu ống cũng bao quanh sợi tóc nhưng tuốt nhẹ là trượt dọc theo sợi. Xem thêm bài Gàu ống là gì? và Nấm da đầu và gàu khác nhau như thế nào?
Bảng trên chỉ để tham khảo. Nhìn bằng mắt thường đôi khi khó phân biệt, nhất là ở trẻ nhỏ, nên khi nghi ngờ bạn hãy để bác sĩ da liễu kiểm tra.
Làm sao để chăm sóc da đầu có gàu đúng cách?
Gàu không lây nhưng dễ quay lại, nên điều quan trọng là chăm sóc da đầu đều đặn. Một số việc nên làm:
- Gội đầu đều đặn với dầu gội có hoạt chất chống gàu. Các hoạt chất thường gặp gồm Selenium sulfide, Climbazole, kẽm pyrithione, ketoconazole, Salicylic acid.
- Tạo bọt rồi mát-xa nhẹ da đầu bằng đầu ngón tay, để bọt trên da đầu vài phút theo hướng dẫn trên nhãn rồi xả thật sạch.
- Lau và làm khô tóc trước khi đi ngủ hoặc đội mũ.
- Hạn chế gãi mạnh, cào bằng móng tay.
- Ngủ đủ, giảm căng thẳng khi có thể.
Nhiều người có gàu hay thấy da đầu ngứa, khó chịu. Nếu cảm giác này kéo dài, đỏ hoặc rát, bạn nên đi khám thay vì tự thử nhiều loại sản phẩm.
Gợi ý chăm sóc tại nhà khi da đầu có gàu. Dầu gội Antisol chứa Selenium sulfide 1% và Climbazole 1%, đây là hoạt chất chống gàu thường dùng trong dầu gội gàu. Antisol Plus có thêm Salicylic acid 1,8%.
- Dầu gội Antisol: hỗ trợ loại bỏ gàu và các mảng da chết, hỗ trợ cân bằng pH cho da đầu, hỗ trợ tóc luôn khỏe mạnh và mềm mượt.
- Dầu gội Antisol Plus: giúp làm sạch gàu, bụi bẩn và bã nhờn, cho da đầu cảm giác thoáng mát, dễ chịu, tóc sạch sẽ, mềm mượt.
Dầu gội là mỹ phẩm chăm sóc da đầu, không thay thế thuốc bác sĩ kê.
Khi nào nên đi khám bác sĩ da liễu?
Phần lớn gàu chăm sóc được tại nhà. Bạn nên đi khám khi gàu không cải thiện sau 2–4 tuần gội đúng cách, hoặc có một trong các dấu hiệu sau:
- Da đầu đỏ, rát, đau, chảy dịch, có mủ hoặc đóng mày.
- Tóc gãy, rụng thành từng mảng ở vùng có vảy.
- Mảng vảy dày, trắng bạc hoặc vàng nhờn, lan ra trán, sau tai, chân mày.
- Thấy trứng bám chặt trên tóc hoặc chấy di chuyển mà xử lý tại nhà không hết.
- Nhiều người trong nhà, nhất là trẻ nhỏ, cùng có mảng vảy và rụng tóc.
- Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú có vảy da đầu kéo dài: nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng sản phẩm.
Bác sĩ có thể phân biệt gàu với nấm tóc, viêm da tiết bã hay vảy nến, vì mỗi tình trạng cần cách xử lý khác nhau. Không tự bôi thuốc chứa corticoid hoặc thuốc kháng nấm khi chưa có chỉ định.
Câu hỏi thường gặp
Gàu có lây từ chồng sang vợ hoặc giữa người yêu với nhau không?
Gàu không lây qua tiếp xúc gần, dùng chung gối hay chung lược. Nếu cả hai cùng có gàu, nguyên nhân thường là cơ địa da đầu, thói quen chăm sóc hoặc môi trường sống giống nhau. Mỗi người nên chọn dầu gội phù hợp với da đầu của mình.
Trẻ bị gàu có lây cho bạn ở trường không?
Gàu thông thường không lây. Tuy vậy, nấm tóc và chấy hay gặp ở trẻ đi học và có thể lây. Nếu trẻ có mảng vảy tròn, tóc gãy rụng thành mảng hoặc có trứng bám chặt trên tóc, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám.
Gàu có lây từ chó mèo sang người không?
Gàu ở người không đến từ chó mèo. Tuy vậy, theo NHS, thú cưng có thể truyền nấm da sang người. Nếu bạn nuôi thú cưng và thấy mảng vảy tròn, đỏ trên da đầu hoặc da, nên đi khám và đưa thú cưng đến bác sĩ thú y.
Gàu ống có lây không?
Gàu ống không lây. Đây là những ống nhỏ màu trắng bao quanh sợi tóc, tuốt nhẹ là trượt dọc theo sợi. Gàu ống hay bị nhầm với trứng chấy, nhưng trứng chấy bám chặt một bên sợi tóc và khó gỡ hơn.
Có cần giặt vỏ gối, khăn thường xuyên khi bị gàu không?
Giặt vỏ gối, khăn định kỳ là thói quen sạch sẽ nên duy trì, nhưng không phải vì gàu lây. Với gàu, việc quan trọng hơn là gội đầu đều đặn bằng dầu gội phù hợp và giữ tóc khô thoáng.
Gàu không lây, nên bạn không cần ngại người thân hay đồng nghiệp có gàu. Hãy tập trung chăm sóc da đầu của chính mình và để ý những dấu hiệu khác lạ. Nếu chưa chắc da đầu mình phù hợp với Antisol hay Antisol Plus, hãy nhắn iCare để được tư vấn.

