Người phụ nữ Việt chạm tay lên da đầu trước gương, băn khoăn gàu có gây ngứa không

Gàu có gây ngứa không? Vì sao da đầu có gàu hay ngứa?

Trả lời nhanh: Có. Gàu thường đi kèm cảm giác ngứa, nhưng không phải ai có gàu cũng ngứa. Ngứa xuất hiện khi da đầu nhạy cảm với các acid béo do nấm men Malassezia tạo ra lúc phân giải bã nhờn. Da đầu phản ứng bằng cách bong vảy nhanh hơn và ngứa. Ngứa nhiều, kèm đỏ, rát hoặc kéo dài trên 4 tuần thì nên đi khám da liễu.

Nhiều người thấy vảy trắng trên vai áo đi cùng cảm giác ngứa ran trên da đầu, gãi xong lại càng thấy nhiều vảy hơn. Có người thì ngược lại: gàu khá nhiều nhưng gần như không ngứa. Bài viết này giải thích vì sao gàu hay gây ngứa, ngứa thế nào là bình thường và khi nào cần để bác sĩ kiểm tra.

Người phụ nữ đưa tay lên chân tóc, nhìn vào gương để quan sát da đầu
Quan sát da đầu dưới ánh sáng tự nhiên giúp bạn để ý vảy và vùng da hay ngứa.

Gàu có gây ngứa không?

Gàu có thể gây ngứa, và đây là triệu chứng rất hay gặp. Cả NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh) và Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD) đều mô tả gàu gồm hai dấu hiệu chính: vảy da nhỏ bong ra trên da đầu, tóc và da đầu có thể khô, ngứa.

Mức độ ngứa khác nhau ở mỗi người:

  • Gàu không ngứa: vảy nhỏ, trắng, khô, phủi là rơi, da đầu không đỏ. Thường là gàu nhẹ.
  • Gàu kèm ngứa nhẹ: ngứa từng lúc, nhất là khi trời hanh khô, đổ mồ hôi hoặc lâu chưa gội.
  • Gàu kèm ngứa nhiều: ngứa liên tục, gãi đến đỏ da, vảy vàng nhờn hoặc thành mảng. Lúc này cần nghĩ đến viêm da tiết bã hay một tình trạng da đầu khác, không chỉ là gàu đơn thuần.

Nếu bạn có vảy trắng mà không ngứa, có thể đọc thêm bài Da đầu có vảy trắng không ngứa là do đâu?

Vì sao gàu lại gây ngứa?

Gàu gây ngứa chủ yếu vì da đầu phản ứng với chất do nấm men Malassezia sinh ra. Quá trình này diễn ra theo ba bước.

  1. Nấm men Malassezia sống tự nhiên trên da đầu. Loại nấm men này có ở da đầu hầu hết người trưởng thành và dùng bã nhờn làm nguồn dinh dưỡng. Bạn có thể đọc thêm trong bài Nấm Malassezia trên da đầu là gì?
  2. Bã nhờn bị phân giải thành acid béo tự do. Khi “ăn” bã nhờn, Malassezia để lại các acid béo tự do, tiêu biểu là acid oleic.
  3. Da đầu nhạy cảm thì phản ứng. Theo nghiên cứu của DeAngelis và cộng sự (2005), không phải ai cũng phản ứng với các acid béo này. Ở người nhạy cảm, lớp da ngoài cùng bị kích ứng, tế bào da bong nhanh hơn bình thường thành vảy, đồng thời gây cảm giác ngứa.

Vì thế hai người cùng có da đầu dầu nhưng có thể chỉ một người bị gàu ngứa. Yếu tố quyết định là độ nhạy của da đầu mỗi người. NHS cũng nói rõ gàu không phải do vệ sinh kém.

Ngứa và gãi còn dễ tạo thành vòng lặp: gãi mạnh làm trầy lớp da ngoài, da đầu kích ứng, bong vảy nhiều hơn và lại ngứa hơn. Đó cũng là lý do gãi xong thường thấy vảy rơi nhiều hơn.

Da đầu ngứa có vảy là gàu hay bệnh khác?

Không phải vảy nào kèm ngứa cũng là gàu. Một số tình trạng khác cũng gây vảy và ngứa trên da đầu, cần cách xử lý khác nhau. Bảng dưới giúp bạn nhận biết sơ bộ:

Tình trạngVảy trông thế nàoNgứaDấu hiệu đi kèm
GàuVảy nhỏ trắng, khô, rải rácKhông ngứa hoặc ngứa nhẹDa đầu không đỏ hoặc hơi hồng
Viêm da tiết bãVảy vàng, nhờn, bám thành mảngNgứa vừa đến nhiềuDa đỏ, có thể ở chân mày, cánh mũi, sau tai
Vảy nến da đầuMảng dày, trắng bạc, ranh giới rõCó thể ngứa nhiềuMảng vượt ra chân tóc, có ở khuỷu tay, đầu gối
Nấm tócMảng vảy tròn, xámThường ngứaTóc gãy, rụng thành mảng, hay gặp ở trẻ
Viêm da tiếp xúcDa khô, bong nhẹNgứa, rátXuất hiện sau khi đổi dầu gội, thuốc nhuộm
ChấyTrứng bám chặt sợi tócNgứa nhiều, nhất là sau gáyThấy chấy di chuyển, trứng khó gỡ

Bảng trên chỉ để tham khảo. Bằng mắt thường đôi khi khó phân biệt, nên khi ngứa nhiều hoặc vảy khác lạ, bạn hãy để bác sĩ da liễu kiểm tra. Xem thêm bài Nấm da đầu và gàu khác nhau như thế nào?

Nếu da đầu ngứa mà không thấy gàu, xem bài Da đầu ngứa không có gàu là vì sao?

Những yếu tố nào làm gàu ngứa nhiều hơn?

Gàu và ngứa thường tăng lên khi da đầu gặp thêm yếu tố kích thích. Những yếu tố hay gặp gồm:

  • Thời tiết lạnh, hanh khô: NHS ghi nhận thời tiết lạnh có thể làm gàu nặng hơn.
  • Nóng ẩm, đổ nhiều mồ hôi: mồ hôi và bã nhờn đọng lại, nhất là khi đội mũ bảo hiểm lâu.
  • Căng thẳng, thiếu ngủ.
  • Dầu gội chưa xả sạch: bọt, dầu xả, sản phẩm tạo kiểu bám lại trên da đầu dễ gây kích ứng.
  • Gãi bằng móng tay: làm trầy da, khiến vòng ngứa và bong vảy kéo dài.

Muốn hiểu kỹ hơn các nguyên nhân gây gàu, bạn có thể xem bài Nguyên nhân gây gàu là gì?

Da đầu có gàu và ngứa nên làm gì tại nhà?

Với gàu thông thường, chăm sóc da đầu đều đặn tại nhà thường đủ để kiểm soát vảy. Một số việc nên làm:

  1. Gội đầu bằng dầu gội có hoạt chất chống gàu. AAD gợi ý các hoạt chất như kẽm pyrithione, Salicylic acid, lưu huỳnh, Selenium sulfide, ketoconazole. Nếu một loại không còn hợp, có thể luân phiên hai loại có hoạt chất khác nhau.
  2. Tạo bọt kỹ, mát-xa nhẹ da đầu bằng đầu ngón tay, để bọt trên da đầu theo thời gian ghi trên nhãn rồi xả thật sạch bằng nước ấm.
  3. Thoa dầu xả lên thân và ngọn tóc, tránh da đầu; làm khô tóc trước khi ngủ.
  4. Cắt ngắn móng tay, hạn chế gãi. Khi khó chịu, có thể chườm mát nhẹ thay vì cào.
  5. Dùng đều đặn khoảng 4 tuần rồi đánh giá. NHS khuyên có thể phải thử hơn một loại dầu gội mới tìm được loại hợp.

Không nên đắp chanh, giấm, tỏi hay tinh dầu nguyên chất lên da đầu. Các nguyên liệu này có thể làm da đầu đang nhạy cảm bị kích ứng thêm.

Đôi tay mát-xa nhẹ da đầu bằng đầu ngón tay khi gội đầu
Mát-xa nhẹ bằng đầu ngón tay, không cào bằng móng, rồi xả thật sạch.

Nên chọn dầu gội thế nào khi da đầu có gàu?

Hãy chọn dầu gội có hoạt chất chống gàu rõ ràng trên nhãn và hợp với loại da đầu của bạn: da đầu dầu, nhanh bết hay da đầu khô. Để hiểu thêm về hai hoạt chất phổ biến, bạn có thể đọc bài Selenium sulfide và climbazole là gì?

Dầu gội Antisol chứa Selenium sulfide 1% và Climbazole 1%, đây là hoạt chất chống gàu thường dùng trong dầu gội gàu. Antisol Plus có thêm Salicylic acid 1,8%.

  • Dầu gội Antisol: hỗ trợ loại bỏ gàu và các mảng da chết, hỗ trợ cân bằng pH cho da đầu, hỗ trợ tóc luôn khỏe mạnh và mềm mượt.
  • Dầu gội Antisol Plus: giúp làm sạch gàu, bụi bẩn và bã nhờn, cho da đầu cảm giác thoáng mát, dễ chịu, tóc sạch sẽ, mềm mượt. Phù hợp với da đầu nhiều dầu, nhanh bết.

Dầu gội là mỹ phẩm chăm sóc da đầu, không thay thế thuốc bác sĩ kê.

Khi nào nên đi khám bác sĩ da liễu?

Bạn nên đi khám khi gàu và ngứa không cải thiện sau khoảng 4 tuần dùng dầu gội chống gàu đúng cách, hoặc có một trong các dấu hiệu sau:

  • Da đầu ngứa nhiều đến mất ngủ, gãi đến trầy xước.
  • Da đầu đỏ, sưng, rát, đau, chảy dịch hoặc đóng mày.
  • Vảy vàng nhờn hoặc mảng dày trắng bạc, lan ra trán, sau tai, chân mày, cánh mũi.
  • Tóc gãy hoặc rụng thành từng mảng ở vùng có vảy.
  • Mảng vảy ngứa xuất hiện ở mặt hoặc các vùng da khác trên cơ thể.
  • Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú có vảy và ngứa da đầu kéo dài: nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng sản phẩm.

Bác sĩ có thể phân biệt gàu với viêm da tiết bã, vảy nến, nấm tóc hay viêm da tiếp xúc, rồi kê thuốc phù hợp nếu cần. Không tự bôi thuốc chứa corticoid hoặc thuốc kháng nấm khi chưa có chỉ định.

Câu hỏi thường gặp

Gàu ngứa có phải là bị nấm da đầu không?

Không hẳn. Nấm men Malassezia liên quan đến gàu vốn sống tự nhiên trên da đầu hầu hết mọi người, gàu xuất hiện khi da đầu nhạy cảm với chất do nó tạo ra. Còn nấm tóc là bệnh do nấm da gây ra, thường có mảng vảy tròn và tóc gãy rụng, cần bác sĩ chẩn đoán và kê thuốc.

Bị gàu ngứa có nên gội đầu mỗi ngày không?

Tùy loại tóc và da đầu. Theo AAD, người tóc mảnh, thẳng hoặc da đầu dầu có thể cần gội thường xuyên hơn, còn tóc dày, xoăn có thể gội thưa hơn. Điều quan trọng là dùng dầu gội chống gàu đều đặn theo hướng dẫn trên nhãn và xả thật sạch.

Gàu ngứa có làm rụng tóc không?

Gàu thông thường ít khi là nguyên nhân chính gây rụng tóc nhiều. Tuy vậy, gãi mạnh có thể làm tổn thương da đầu và gãy tóc. Nếu tóc rụng thành mảng hoặc rụng nhiều kèm da đầu đỏ, có vảy dày, bạn nên đi khám để tìm đúng nguyên nhân.

Trẻ nhỏ bị gàu ngứa có dùng dầu gội của người lớn được không?

Không nên tự dùng. Da đầu trẻ mỏng và nhạy cảm hơn, một số hoạt chất trong dầu gội chống gàu không dành cho trẻ nhỏ. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để phân biệt gàu với nấm tóc, chấy hay viêm da, rồi dùng sản phẩm theo hướng dẫn của bác sĩ.

Hiểu đúng vì sao gàu hay đi kèm ngứa giúp bạn chăm sóc da đầu nhẹ nhàng hơn và biết lúc nào cần gặp bác sĩ. Nếu bạn chưa chắc dầu gội nào phù hợp với da đầu của mình, hãy nhắn iCare để được tư vấn.

Nguồn tham khảo

Lưu ý:
Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị từ chuyên gia y tế. Tác dụng của sản phẩm có thể khác nhau tùy vào cơ địa và tình trạng mỗi người.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *